เส้นสองสลึงสั้นหรือตึง (frenulum breve): เจ็บเวลาแข็งตัวและฉีกขาดซ้ำ

เส้นสองสลึงสั้นทำให้เจ็บเวลาแข็งตัว ปลายงุ้มลง และฉีกขาดมีเลือดออกซ้ำๆ — ต่างจากหนังหุ้มปลายตีบอย่างไร แก้ด้วยหัตถการเล็กใช้ยาชาเฉพาะที่ และกรณีไหนที่ต้องขลิบร่วมด้วย

เส้นสองสลึง คือแถบเนื้อเยื่อบางๆ ใต้ปลายอวัยวะเพศที่ยึดระหว่างหัวกับหนังหุ้มปลาย ทางการแพทย์เรียกว่า frenulum ผู้ชายเกือบทุกคนมีเส้นนี้ และเป็นอวัยวะปกติ

ปัญหาเกิดเมื่อเส้นนี้ สั้นหรือตึงเกินไป จนรั้งเวลาแข็งตัว เรียกว่า frenulum breve

อาการ

• เจ็บเวลาแข็งตัว โดยเฉพาะจุดใต้ปลายที่รู้สึกถูกดึง
• ปลายงุ้มลงเวลาแข็งตัว เหมือนถูกรั้งไว้ด้านล่าง
• เจ็บหรือรู้สึกถูกรั้งเวลารูดหนังหุ้มปลายลง ทั้งที่หนังหุ้มปลายเองรูดได้
• ฉีกขาดและมีเลือดออกขณะมีเพศสัมพันธ์ แล้วหายไปเอง และเป็นซ้ำอีกในครั้งต่อๆ ไป
• คลำได้เป็น เส้นแข็งหรือแผลเป็น ที่จุดเดิมหลังฉีกขาดหลายครั้ง

ต่างจากหนังหุ้มปลายตีบอย่างไร

สองภาวะนี้มาด้วยอาการคล้ายกันคือ “เจ็บเวลาแข็งตัว” และ “รูดลำบาก” จึงถูกสลับกันบ่อย

	เส้นสองสลึงสั้น	หนังหุ้มปลายตีบ
จุดที่ตึง	แถบเนื้อใต้ปลาย	วงปลายหนังหุ้มปลาย
รูดหนังหุ้มปลาย	รูดลงได้ แต่ถูกรั้งไว้ด้านล่าง	รูดลงไม่สุดหรือรูดไม่ได้เลย
ลักษณะเวลาแข็งตัว	ปลายงุ้มลง	หนังรัดเป็นวง
การฉีกขาด	ฉีกซ้ำที่จุดเดิมใต้ปลาย	แตกเป็นรอยรอบวง
การรักษา	ผ่าตัดแก้ไขเฉพาะจุดนั้น มักไม่ต้องขลิบ	ยาทา หรือการขลิบ

เกิดร่วมกันได้ และเมื่อเกิดร่วมกัน การแก้เฉพาะอย่างใดอย่างหนึ่งมักไม่พอ แพทย์จึงตรวจทั้งสองจุดเสมอ

สาเหตุ

• เป็นมาแต่กำเนิด — พบบ่อยที่สุด เป็นความแตกต่างทางกายวิภาคปกติ ไม่ได้เกิดจากพฤติกรรม และไม่ได้เกิดจากการทำอะไรผิด
• แผลเป็นจากการฉีกขาดซ้ำ — ทุกครั้งที่ฉีกแล้วหาย เนื้อเยื่อจะหายเป็นพังผืดซึ่ง สั้นและยืดหยุ่นน้อยกว่าเดิม ทำให้ครั้งต่อไปฉีกง่ายขึ้น เป็นวงจรที่แย่ลงเรื่อยๆ
• การอักเสบเรื้อรัง ใต้หนังหุ้มปลาย ที่ทิ้งพังผืดไว้

ถ้าเส้นสองสลึงฉีกขาด ทำอย่างไรตอนนั้น

บริเวณนี้มีเส้นเลือดเล็กๆ วิ่งอยู่ เลือดจึงออกมากกว่าที่ขนาดแผลทำให้คิด ซึ่งน่าตกใจ แต่ส่วนใหญ่ไม่อันตราย

1. ใช้ผ้าก๊อซหรือผ้าสะอาด กดตรงจุดที่เลือดออกให้แน่น
2. กดค้างไว้ 10 นาที โดยไม่เปิดดูเป็นระยะ — การเปิดดูทุกนาทีทำให้ลิ่มเลือดที่กำลังก่อตัวหลุด
3. ล้างด้วยน้ำสะอาด ซับให้แห้ง แล้วงดมีเพศสัมพันธ์จนแผลหายสนิท

ตรงนั้นคือแผลเปิด ระหว่างที่ยังไม่หายสนิท เชื้อที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์รวมถึงเอชไอวี เข้าทางแผลได้ง่ายกว่าผิวปกติ จึงเป็นอีกเหตุผลที่ควรงดจนแผลปิด และเมื่อกลับมามีเพศสัมพันธ์ ควรใช้ถุงยาง ถ้าเส้นฉีกขาดขณะมีเพศสัมพันธ์และไม่มั่นใจสถานะของคู่นอน ควรมาปรึกษาเรื่องการตรวจ

มาพบแพทย์ถ้า เลือดไม่หยุดหลังกดครบ 10 นาที ชุ่มผ้าเร็ว แผลแยกกว้าง หรือฉีกขาดซ้ำหลายครั้ง การฉีกซ้ำที่จุดเดิมคือสัญญาณว่าควรแก้ที่ต้นเหตุ ไม่ใช่รอให้หายเองอีกครั้ง

การรักษา

ผ่าตัดแก้ไขเส้นสองสลึงตึง

เมื่อมีอาการจริง วิธีที่แก้ได้คือหัตถการเล็กที่จุดนั้น ทำที่คลินิกได้ในวันเดียว

• ฉีด ยาชาเฉพาะที่ ไม่ต้องดมยาสลบ และไม่ต้องงดน้ำงดอาหาร
• ใช้เวลาประมาณ 15–20 นาที กลับบ้านได้เลย
• เย็บด้วย ไหมละลาย ไม่ต้องมาตัดไหม
• ไม่ต้องขลิบหนังหุ้มปลาย ถ้าหนังหุ้มปลายปกติดีอยู่แล้ว
• ปวดมากที่สุดใน 2–3 วันแรก คุมได้ด้วยยาแก้ปวด
• แข็งตัวตอนกลางคืนหรือตอนเช้าจะตึงและเจ็บในช่วงสัปดาห์แรก เป็นเรื่องที่คาดไว้อยู่แล้ว ไม่ใช่ภาวะแทรกซ้อน

รายละเอียดว่าจะจัดการกับจุดที่รั้งอย่างไรนั้น ตัดสินได้ชัดที่สุดตอนตรวจ ไม่ใช่จาก อาการที่เล่า แพทย์จะอธิบายก่อนลงมือว่ากรณีของคุณจะทำอะไรและเพราะอะไร

ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ — มีโอกาสเลือดออกและแผลติดเชื้อ ในรายที่เคยฉีกขาด ซ้ำหลายครั้งจนมีพังผืดเดิมมาก แผลอาจหายเป็นเส้นที่ยังตึงอยู่บ้าง จนต้องแก้ไขอีกครั้ง หรือสุดท้ายลงเอยด้วยการขลิบ และความรู้สึกเฉพาะจุดนั้นอาจเปลี่ยนไปได้บ้าง

เมื่อไหร่ที่การขลิบเป็นทางเลือกที่ดีกว่า

• มี หนังหุ้มปลายตีบ ร่วมด้วย
• อักเสบซ้ำๆ ใต้หนังหุ้มปลาย
• มีแผลเป็นมากจนแก้เฉพาะจุดนั้นแล้วคาดว่าไม่พอ
• ผู้ที่ต้องการขลิบอยู่แล้วด้วยเหตุผลของตนเอง

วิธีและการเตรียมตัวอยู่ที่ การขลิบหนังหุ้มปลาย และ ขลิบด้วยเครื่องตัดเย็บอัตโนมัติ

หลังทำต้องดูแลอย่างไร

• รักษาแผลให้แห้ง ล้างด้วยน้ำสะอาด ซับให้แห้งสนิท ไม่ต้องขัดถู
• งดแช่น้ำ ว่ายน้ำ และลงแหล่งน้ำสาธารณะ จนแผลปิดสนิท เพราะการแช่น้ำเพิ่มโอกาสติดเชื้อ
• ใส่กางเกงในที่กระชับพอดีเพื่อพยุงแผล ไม่ใส่หลวม
• มีเลือดซึมเล็กน้อยใน 1–2 วันแรก เป็นเรื่องปกติ ถ้าซึมให้กดไว้ตามวิธีเดียวกับตอนเส้นฉีกขาด
• งดมีเพศสัมพันธ์และการช่วยตัวเองประมาณ 2–4 สัปดาห์ หรือจนกว่าแผลจะหายสนิท และให้แพทย์ประเมินแผลก่อน
• ไหมละลายเองภายในประมาณ 2–3 สัปดาห์ ห้ามดึงเอง
• บวมและช้ำเล็กน้อยในสัปดาห์แรกเป็นการหายของแผลตามปกติ

หลักการเดียวกับแผลหลังขลิบ อ่านเพิ่มที่ การดูแลแผลหลังขลิบ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

มาทันทีถ้า

• เลือดออกไม่หยุดหลังกดแน่น 10 นาที หรือชุ่มผ้าก๊อซเร็ว
• รูดหนังหุ้มปลายลงแล้วรูดกลับไม่ได้ และเริ่มบวม
• ปัสสาวะไม่ออก
• บวมแดงลามขึ้นเรื่อยๆ มีหนอง หรือมีไข้

ควรมาตรวจถ้า

• เจ็บเวลาแข็งตัวจนกระทบชีวิตประจำวันหรือความสัมพันธ์
• ฉีกขาดที่จุดเดิมซ้ำหลายครั้ง
• คลำได้เส้นแข็งหรือแผลเป็นที่ใต้ปลาย และรู้สึกตึงมากขึ้นเรื่อยๆ
• มีแผลที่ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ ก้อน หรือผิวหนาตัวผิดปกติ

เส้นสองสลึงสั้นเป็นปัญหาที่คนไข้จำนวนมากทนอยู่หลายปีเพราะอายที่จะพูดถึง ทั้งที่แก้ได้ ด้วยหัตถการเล็กที่ใช้ยาชาเฉพาะที่และเสร็จในวันเดียว สิ่งที่ทำให้ยากขึ้นคือการปล่อยให้ ฉีกขาดซ้ำจนมีพังผืดสะสม — มาตรวจก่อนถึงจุดนั้นจะจัดการง่ายกว่ามาก