การขลิบหนังหุ้มปลาย: วิธี ข้อดี และการดูแลหลังทำ
ขลิบหนังหุ้มปลายมีกี่วิธี ต่างกันอย่างไร เจ็บไหม พักฟื้นกี่วัน และใครที่จำเป็นต้องขลิบจริงๆ — อธิบายอย่างชัดเจน รวมถึงกรณีที่ยังไม่ต้องรีบ
การขลิบ (circumcision) คือการตัดหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชายออก เป็นหัตถการที่ทำกันมานาน ทั้งด้วย เหตุผลทางการแพทย์ และ เหตุผลทางศาสนาและวัฒนธรรม
ใครที่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์
ควรขลิบ เมื่อ
- หนังหุ้มปลายตีบ (phimosis) ที่รูดไม่ลงจนมีปัญหา เช่น ปัสสาวะลำบาก หนังโป่งตอนปัสสาวะ หรือเจ็บเวลาแข็งตัว
- หนังหุ้มปลายอักเสบซ้ำๆ ที่รักษาแล้วกลับเป็นอีก
- หนังหุ้มปลายรูดลงแล้วรูดกลับไม่ได้ จนบวมรัด — ภาวะนี้เร่งด่วน ต้องมาทันที
- ทำความสะอาดใต้หนังหุ้มปลายไม่ได้ จนมีกลิ่นและการอักเสบเรื้อรัง
- เส้นสองสลึง (frenulum) สั้นหรือตึง จนเจ็บหรือฉีกขาดซ้ำๆ — รายที่หนังหุ้มปลายรูดได้ปกติมักแก้ด้วยหัตถการเล็กเฉพาะจุดนั้น โดยไม่ต้องขลิบ
ยังไม่ต้องรีบ ถ้า
- เด็กเล็กที่หนังหุ้มปลายยังรูดไม่ลง แต่ไม่มีอาการอะไร — เรื่องนี้สำคัญและ ถูกเข้าใจผิดบ่อยมาก ในเด็กเล็กหนังหุ้มปลายยังติดกับหัวอยู่ตามธรรมชาติ และ ค่อยๆ รูดลงได้เองเมื่อโตขึ้น ไม่ใช่ความผิดปกติ และ ห้ามฝืนรูด เพราะทำให้ เกิดแผลและพังผืดจนกลายเป็นหนังตีบจริง
- ผู้ใหญ่ที่รูดลงได้ปกติ ไม่เคยอักเสบ และไม่มีอาการใดๆ
ไม่ใช่ผู้ชายทุกคนที่จำเป็นต้องขลิบด้วยเหตุผลทางการแพทย์ ส่วนคนที่ขลิบด้วยเหตุผลทางศาสนา หรือความสะอาด นั่นเป็นการตัดสินใจส่วนบุคคลที่เราเคารพและทำให้ปลอดภัยที่สุด
วิธีขลิบ
| ขลิบด้วยเครื่องตัดเย็บ | ขลิบแบบผ่าตัดปกติ | |
|---|---|---|
| หลักการ | เครื่องตัดและเย็บด้วยลวดเย็บในขั้นตอนเดียว | ตัดด้วยมีดผ่าตัดแล้วเย็บด้วยไหม |
| เวลาที่ใช้ | ประมาณ 10–15 นาที | ประมาณ 30–45 นาที |
| ขอบแผล | เรียบสม่ำเสมอ | ขึ้นกับการเย็บ |
| เลือดออกระหว่างทำ | น้อย | มากกว่าเล็กน้อย |
| สิ่งที่ต้องเอาออกทีหลัง | ลวดเย็บ | ไหม (บางชนิดละลายเอง) |
| ค่าใช้จ่าย | สูงกว่า | ต่ำกว่า |
รายละเอียดวิธีเครื่องตัดเย็บอยู่ที่ ขลิบด้วยเครื่องตัดเย็บอัตโนมัติ ส่วนการขลิบตามหลักศาสนาอยู่ที่ ขลิบตามหลักศาสนา
เจ็บไหม
ก่อนทำจะฉีดยาชาเฉพาะที่ให้ชาทั้งบริเวณ แต่ ระหว่างทำอาจรู้สึกเจ็บได้ หากยังรู้สึกเจ็บ แพทย์จะฉีดยาชาเพิ่มให้
หลังยาชาหมดฤทธิ์จะเริ่มปวดตุบๆ ซึ่งคุมได้ด้วยยาแก้ปวดที่แพทย์ให้ ปวดมากที่สุดใน 2–3 วันแรก แล้วลดลงเรื่อยๆ
พักฟื้นนานแค่ไหน
- 2–3 วันแรก บวมและปวดมากที่สุด ควรพักและเลี่ยงการเดินมาก
- 1 สัปดาห์ ปวดลดลงชัดเจน กลับไปทำงานนั่งโต๊ะได้
- 2–4 สัปดาห์ แผลค่อยๆ หายสนิท ลวดเย็บทยอยหลุด
- 4–6 สัปดาห์ จึงกลับไปออกกำลังกายหนักและมีเพศสัมพันธ์ได้ ตามที่แพทย์นัดประเมิน
สิ่งที่คนกังวลมากที่สุดหลังขลิบ
เราพูดเรื่องนี้ไว้ล่วงหน้าเพราะอาการดังกล่าวอาจทำให้คนไข้ตกใจโดยไม่จำเป็น
ลวดเย็บที่ยังไม่หลุดหรือฝังอยู่ในแผล เป็นเรื่องที่คาดไว้อยู่แล้ว ไม่ใช่ภาวะแทรกซ้อน ลวดส่วนใหญ่ทยอยหลุดเองภายในประมาณ 1 เดือน หากครบ 1 เดือนแล้ว ยังมีลวดค้างหรือฝังอยู่ในแผล ให้กลับมาพบแพทย์เพื่อเอาออก แพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ก่อนเอาลวดออก เพราะคนไข้เกือบทั้งหมดเจ็บจนไม่สามารถเอาออกโดยไม่ฉีดยาชาได้ และห้ามดึงลวดออกเอง
เช่นเดียวกับอาการบวม ช้ำ และแผลมีสีเหลืองบางๆ ในสัปดาห์แรก ซึ่งเป็นกระบวนการหายของแผลตามปกติ รายละเอียดการดูแลทั้งหมดอยู่ที่ การดูแลแผลหลังขลิบ
เตรียมตัวอย่างไร
- อาบน้ำและทำความสะอาดบริเวณนั้นให้สะอาดก่อนมา
- ใส่กางเกงในที่กระชับพอดี ไม่หลวม เพื่อพยุงแผลหลังทำ
- ไม่ต้องงดน้ำงดอาหาร เพราะใช้ยาชาเฉพาะที่ ไม่ได้ดมยาสลบ
- แจ้งแพทย์ถ้ามีโรคประจำตัว โดยเฉพาะ เบาหวาน โรคเลือด หรือกินยาละลายลิ่มเลือด
- ควรมีญาติหรือคนใกล้ชิดมาด้วยเพื่อพากลับบ้าน เพราะหลังทำอาจปวดจนไม่สะดวก ที่จะขับรถหรือขี่มอเตอร์ไซค์กลับเอง
- หากเดินทางมาจากต่างจังหวัด ไม่ควรเดินทางกลับในคืนหลังทำ ควรหาที่พัก ในจังหวัดภูเก็ตและพักค้างอย่างน้อย 1 คืน ในระยะที่เข้ามาคลินิกได้สะดวก เผื่อเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เลือดออก จะได้กลับเข้ามาให้แพทย์ดูแลแก้ไขได้ทัน
- เด็กเล็กควรมีผู้ปกครองมาด้วยและเตรียมกางเกงเปลี่ยน
เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์
มาทันทีถ้า
- หนังหุ้มปลายรูดลงแล้วรูดกลับไม่ได้ และเริ่มบวมรัด — เป็นภาวะเร่งด่วน ไม่ต้องรอ
- ปัสสาวะไม่ออก
- เลือดออกไม่หยุด หรือชุ่มผ้าก๊อซเร็ว
หลังขลิบ ให้กลับมาพบแพทย์ถ้า
- บวมแดงมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะลดลงหลังผ่านสัปดาห์แรก
- มีไข้ หนาวสั่น หรือมีหนองและกลิ่นเหม็นจากแผล
- ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ทั้งที่กินยาแก้ปวดแล้ว
- แผลแยก
การขลิบเป็นหัตถการที่ปลอดภัยและทำเสร็จภายในวันเดียว สิ่งที่ทำให้ผลลัพธ์ต่างกันมากที่สุด ไม่ใช่วิธีที่เลือก แต่คือ การดูแลแผลในสองสัปดาห์แรก และการมาตามนัด
คำถามที่พบบ่อย
กดที่คำถามเพื่อดูคำตอบ
ขลิบแล้วต้องตัดเส้นสองสลึงด้วยไหม
ไม่ใช่ทุกราย การขลิบคือการเอาหนังหุ้มปลายออก ไม่ใช่การตัดเส้นสองสลึง ส่วนของเส้นที่ยึดอยู่กับหนังหุ้มปลายด้านในจะติดไปกับหนังที่เอาออกอยู่แล้ว แต่ตัวเส้นที่เกาะกับหัวยังอยู่ตามเดิม จะแก้ไขเส้นเพิ่มก็ต่อเมื่อเส้นตึงจนรั้งจริง เช่น เจ็บเวลาแข็งตัว ปลายงุ้มลง หรือเคยฉีกขาดมีเลือดออกซ้ำๆ ที่จุดเดิม ถ้าไม่มีอาการเหล่านี้ก็ไม่ต้องไปยุ่งกับเส้นนั้น และถ้าต้องแก้จริง ทำได้ในครั้งเดียวกันด้วยยาชาเดิม ไม่ต้องมาอีกวัน ข้อสรุปว่าจะแก้หรือไม่ตัดสินได้ชัดที่สุดตอนตรวจ ไม่ใช่จากอาการที่เล่า
ปรับปรุงล่าสุด