เล็บขบ: สาเหตุ การรักษา และการดูแลไม่ให้เป็นซ้ำ

เล็บขบคือขอบเล็บที่ทิ่มเข้าเนื้อจนเจ็บ บวม และอักเสบ — สาเหตุที่แท้จริง วิธีรักษาตั้งแต่ระยะแรกจนถึงการผ่าตัดเล็บบางส่วน และการตัดเล็บที่ถูกวิธีเพื่อไม่ให้กลับเป็นซ้ำ

เล็บขบ (ingrown toenail) พบบ่อยที่สุดที่ นิ้วหัวแม่เท้า เป็นปัญหาเล็กที่รบกวนชีวิต ประจำวันมาก และเป็นหนึ่งในหัตถการที่คลินิกทำบ่อยที่สุด ข่าวดีคือ — รักษาให้หายและไม่กลับมา เป็นซ้ำได้ ถ้าแก้ที่ต้นเหตุ

สาเหตุที่แท้จริง

เกือบทั้งหมดมาจากการที่ขอบเล็บมีโอกาสทิ่มเข้าเนื้อ

• ตัดเล็บโค้งตามมุมเล็บ หรือตัดสั้นจนถึงมุม — สาเหตุอันดับหนึ่ง มุมเล็บที่เหลือ จะงอกทิ่มเข้าเนื้อ
• แคะหรือฉีกเล็บ แทนการตัด
• รองเท้าคับหรือหัวแหลม ที่บีบนิ้วเท้าเข้าหากัน
• รูปเล็บที่โค้งม้วนมากตามธรรมชาติ
• เท้าอับชื้น ทำให้ผิวข้างเล็บนุ่มและถูกทิ่มง่าย
• อุบัติเหตุที่เล็บ

อาการและระยะ

• ระยะแรก — เจ็บที่ขอบเล็บเวลากดหรือใส่รองเท้า ขอบเริ่มบวมแดงเล็กน้อย
• ระยะอักเสบ — บวมแดงชัด เจ็บมากขึ้น อาจมีน้ำเหลืองหรือหนอง ดู เล็บขบอักเสบเป็นหนอง
• ระยะเรื้อรัง — มี เนื้อนูนแดงงอกขึ้นข้างเล็บ (เนื้อที่ตอบสนองต่อการอักเสบเรื้อรัง) เลือดออกง่าย เป็นๆ หายๆ ไม่หายขาด

การรักษา

เมื่อต้องพบแพทย์

ถ้าเป็นหนอง มีเนื้อนูนงอก หรือเป็นซ้ำๆ การดูแลเองมักไม่พอ ทางเลือกคือ

• รักษาการอักเสบและระบายหนอง ก่อนในระยะที่มีการติดเชื้อ
• ผ่าตัดเล็บบางส่วน — ตัดเฉพาะขอบเล็บที่ทิ่มออก ไม่ใช่ถอดทั้งเล็บ ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่
• เลาะรากเล็บเฉพาะส่วน — ไม่ได้ทำทุกราย ครั้งแรกมักตัดขอบเล็บอย่างเดียวก็พอ ส่วนรายที่เป็นซ้ำที่นิ้วเดิมหลายครั้งหรือมีเนื้อนูนเรื้อรัง แพทย์จะพิจารณาเลาะรากเล็บเพิ่ม ในการผ่าครั้งเดียวกัน เพื่อไม่ให้ขอบเล็บส่วนนั้นงอกกลับมาทิ่มอีก

รายละเอียดขั้นตอนและการดูแลหลังทำอยู่ที่ เล็บขบรักษายังไง

ป้องกันไม่ให้เป็นซ้ำ — สำคัญที่สุด

ถ้าไม่แก้วิธีตัดเล็บและรองเท้า เล็บขบจะกลับมาแม้ผ่าไปแล้ว

ซ้าย: ตัดเล็บโค้งเข้าด้านข้างแต่ตัดไม่สุด อาจเหลือเล็บรูปสามเหลี่ยมแหลมที่ยังต่อกับแผ่นเล็บและทิ่มเนื้อข้างเล็บ ขวา: ตัดตรงตามขวางและปล่อยให้มุมเล็บยาวพ้นเนื้อเล็กน้อย ช่วยลดโอกาสเกิดเล็บขบ

• ตัดเล็บตรง ไม่ตัดโค้งตามมุม และ ไม่ตัดสั้นจนถึงมุมเล็บ
• ปล่อยให้ขอบเล็บยาวพ้นระดับเนื้อ
• ใส่รองเท้าหน้ากว้างพอ ไม่บีบนิ้วเท้า
• เช็ดเท้าให้แห้ง ไม่ปล่อยอับชื้น
• ไม่แคะหรือฉีกเล็บ

วิธีตัดเล็บและดูแลเท้าที่ถูกต้องอยู่ที่ การดูแลเท้าและตัดเล็บที่ถูกวิธี

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

• มีหนอง บวมแดงมาก หรือมีเนื้อนูนงอก ที่ขอบเล็บ
• มีไข้ หรือแดงลามออกจากนิ้ว
• เจ็บมากจนเดินหรือใส่รองเท้าลำบาก
• เป็นซ้ำๆ ที่นิ้วเดิม
• เป็นเบาหวาน ชาที่เท้า หรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือดที่ขา — ควรมาตั้งแต่เริ่มมีอาการ และไม่ควรตัดหรือแคะเอง เพราะแผลเล็กๆ ที่เท้าในกลุ่มนี้หายยากและติดเชื้อง่าย

เล็บขบเป็นเรื่องที่คนไข้มักทนอยู่นานเพราะคิดว่าเป็นเรื่องเล็ก แต่ยิ่งปล่อยให้อักเสบเรื้อรัง จนมีเนื้อนูน การรักษายิ่งซับซ้อนขึ้น — มาตอนที่ยังเจ็บไม่มาก จัดการง่ายกว่ามาก