ไส้เลื่อนขาหนีบ — ก้อนตุงที่ขาหนีบ อาการ และการรักษา
ไส้เลื่อนขาหนีบเป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะในผู้ชาย เป็นก้อนตุงที่ขาหนีบที่ชัดขึ้นเวลาไอเบ่ง บางครั้งลงถุงอัณฑะ — อธิบายอาการ สาเหตุ การผ่าตัด และเมื่อไหร่ที่ต้องรีบ
ไส้เลื่อนขาหนีบเกิดจาก ลำไส้หรือไขมันในช่องท้องดันผ่านจุดอ่อนบริเวณขาหนีบ ออกมาเป็น ก้อนตุงใต้ผิวหนัง
อาการ
- ก้อนตุงที่ขาหนีบ ข้างใดข้างหนึ่ง (หรือทั้งสองข้าง)
- ก้อน ชัดขึ้นเวลายืนนาน ไอ เบ่ง หรือยกของหนัก และ ยุบลงเวลานอน หรือใช้มือดันกลับ
- หน่วง ตื้อ หรือปวดตุบๆ ที่ขาหนีบ มักเป็นมากปลายวัน
- ในผู้ชาย ก้อนอาจ ลงไปที่ถุงอัณฑะ ทำให้ถุงอัณฑะบวมข้างนั้น
แยกจากก้อนอื่นที่ขาหนีบ
ก้อนที่ขาหนีบไม่ได้เป็นไส้เลื่อนเสมอไป อาจเป็น ต่อมน้ำเหลืองโต ถุงน้ำ หรือเส้นเลือดโป่ง ได้ด้วย จุดที่ช่วยแยกคือ ไส้เลื่อนมักยุบเวลานอนและโป่งเวลาเบ่ง แต่การยืนยันที่แน่นอน ต้องอาศัยการตรวจร่างกาย
บทบาทของคลินิก — แพทย์ตรวจร่างกายเพื่อยืนยันว่าก้อนที่ขาหนีบเป็นไส้เลื่อนจริง แยกจาก สาเหตุอื่น ประเมินขนาดและความเสี่ยง และอธิบายทางเลือก การผ่าตัดซ่อมไส้เลื่อนทำที่ โรงพยาบาล — คลินิกช่วยตรวจ ประเมิน ส่งต่อไปผ่าตัด และดูแลแผลหลังกลับมา
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
- จุดอ่อนของผนังหน้าท้องบริเวณขาหนีบ (บางคนมีแต่กำเนิด)
- ยกของหนักเป็นประจำ
- ไอเรื้อรัง (สูบบุหรี่ หลอดลมอักเสบเรื้อรัง)
- เบ่งบ่อย จากท้องผูกเรื้อรัง หรือต่อมลูกหมากโตทำให้เบ่งปัสสาวะ
- อายุมากขึ้น น้ำหนักตัวมาก
การรักษา
การรักษาที่ทำให้หายคือ การผ่าตัดซ่อมผนังหน้าท้อง ปัจจุบันส่วนใหญ่เสริมด้วย แผ่นตาข่าย (mesh) เพื่อลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ ทำได้ทั้งผ่าแบบเปิดและผ่านกล้อง รายละเอียดที่ การผ่าตัดไส้เลื่อน
ในรายที่ ก้อนเล็ก ดันกลับได้ และแทบไม่มีอาการ แพทย์อาจให้เฝ้าดูได้ระยะหนึ่ง แต่ไส้เลื่อน ในผู้ใหญ่ไม่หายเอง และ ยา อาหารเสริม หรือสายรัดไม่ได้รักษาให้หาย
เมื่อไหร่ต้องรีบ
ไปห้องฉุกเฉินทันที ถ้าก้อน
- ดันกลับไม่เข้า แข็ง และปวดมากขึ้นเรื่อยๆ
- ผิวเหนือก้อนแดงคล้ำ กดเจ็บมาก
- ร่วมกับ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด ไม่ผายลม ไม่ถ่าย
เป็นสัญญาณไส้เลื่อนติดคาหรือลำไส้ขาดเลือด — ดู เมื่อไหร่ไส้เลื่อนอันตราย
ถ้าก้อนที่ขาหนีบยังดันกลับได้และไม่ปวดมาก การมาตรวจในเวลาทำการเพื่อยืนยันและวางแผนผ่าตัด เป็นขั้นตอนที่เหมาะสม อ่านภาพรวมทั้งหมดที่ ไส้เลื่อน
คำถามที่พบบ่อย
กดที่คำถามเพื่อดูคำตอบ
ก้อนที่ขาหนีบยุบเวลานอน ใช่ไส้เลื่อนไหม
เข้าได้กับไส้เลื่อนมาก ลักษณะเด่นของไส้เลื่อนขาหนีบคือก้อนที่ชัดขึ้นเวลายืน ไอ หรือเบ่ง และยุบลงเวลานอนหรือใช้มือดันกลับ แต่ก้อนที่ขาหนีบมีได้หลายสาเหตุ เช่น ต่อมน้ำเหลืองโตหรือถุงน้ำ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ช่วยยืนยันได้
ไส้เลื่อนขาหนีบลงถุงอัณฑะอันตรายไหม
การที่ก้อนลงไปถึงถุงอัณฑะบอกว่าไส้เลื่อนมีขนาดใหญ่ขึ้น แต่ตราบใดที่ยังดันกลับเข้าได้และไม่ปวดมากก็ยังไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน สิ่งที่อันตรายคือก้อนที่ดันกลับไม่เข้า แข็ง และปวดขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งต้องไปห้องฉุกเฉินทันที
ไส้เลื่อนขาหนีบหายเองได้ไหม
ในผู้ใหญ่ไม่หายเอง ผนังหน้าท้องที่อ่อนแอไม่ปิดกลับเอง การรักษาที่ทำให้หายคือการผ่าตัด ยา อาหารเสริม และสายรัดไม่ได้ซ่อมรูที่ผนังหน้าท้อง สายรัดแค่ช่วยประคองอาการชั่วคราวในบางราย
ต้องผ่าทันทีเลยไหม ถ้าก้อนเล็กและไม่ปวด
ไม่จำเป็นเสมอไป ไส้เลื่อนขาหนีบที่ก้อนเล็ก ดันกลับได้ และแทบไม่มีอาการ ในผู้ใหญ่บางรายแพทย์อาจให้เฝ้าดูได้ระยะหนึ่งโดยรู้จักสัญญาณอันตรายไว้ แต่หลายรายสุดท้ายก็ผ่าเมื่อก้อนโตขึ้นหรือเริ่มมีอาการ ควรตัดสินใจร่วมกับแพทย์
ผ่าไส้เลื่อนขาหนีบแล้วกลับเป็นซ้ำไหม
การผ่าตัดสมัยใหม่ที่เสริมด้วยแผ่นตาข่าย (mesh) มีโอกาสกลับเป็นซ้ำต่ำ การดูแลตัวเองหลังผ่า เช่น เลี่ยงยกของหนักในช่วงพักฟื้น รักษาน้ำหนัก ไม่ปล่อยให้ท้องผูกหรือไอเรื้อรัง ช่วยลดโอกาสกลับเป็นซ้ำได้อีก
อ่านภาพรวมทั้งหมดได้ที่ ไส้เลื่อน: ชนิด อาการ และการผ่าตัด
ปรับปรุงล่าสุด