หูด (wart) — สาเหตุและการกำจัด

ตุ่มแข็งผิวขรุขระที่มือหรือเท้าคือหูดจากเชื้อ HPV ติดต่อได้และลามจากการแกะเกา — แยกจากตาปลาอย่างไร รักษาด้วยวิธีไหน และทำไมบางหูดหายเองได้

เชื้อ HPV (Human Papillomavirus) เข้าสู่ผิวหนังผ่านรอยถลอกเล็กๆ ทำให้เซลล์ผิวหนังบริเวณ นั้นแบ่งตัวมากผิดปกติจนนูนขึ้นมาเป็นตุ่มแข็ง

มักพบเพิ่มเติมที่ นิ้วมือและเข่า นอกเหนือจากมือและเท้า แม้จะไม่อันตราย แต่ก็สร้าง ความรำคาญได้มาก

ลักษณะของหูด

• ตุ่มแข็ง ผิวขรุขระ ขอบชัด
• มัก เห็นจุดดำเล็กๆ ในตัวตุ่ม ซึ่งคือหลอดเลือดฝอยที่อุดตัน
• ที่ฝ่าเท้าอาจ กดลงไปแบนราบ เพราะถูกน้ำหนักตัวกด และเจ็บเวลาเดิน
• อาจมีตุ่มเล็กๆ เพิ่มขึ้นรอบตุ่มเดิม จากการลุกลาม

หูดกับตาปลา แยกอย่างไร

สองอย่างนี้อยู่ที่เท้าเหมือนกันและถูกสับสนบ่อยมาก แต่รักษาคนละทาง

	หูด	ตาปลา / หนังด้าน
สาเหตุ	เชื้อไวรัส HPV	แรงกดและการเสียดสีซ้ำๆ
จุดดำในตัวตุ่ม	มี	ไม่มี
ลายเส้นผิวหนัง	ขาดหายไปตรงตุ่ม	ลายเส้นยังวิ่งผ่าน
ตำแหน่ง	ที่ไหนก็ได้	เฉพาะจุดที่รับแรงกด
เจ็บแบบไหน	บีบจากด้านข้างแล้วเจ็บ	กดตรงๆ แล้วเจ็บ
ติดต่อ	ได้	ไม่

ตาปลาในภาพอยู่ใต้แนวนิ้วนางถึงนิ้วก้อย มีแกนแข็ง หลุมตื้นตรงกลาง และลายผิวยังต่อเนื่อง ส่วนหูดบริเวณง่ามนิ้วมีผิวขรุขระ จุดดำเล็กๆ และลายผิวขาด ภาพช่วยเปรียบเทียบเบื้องต้น แต่การตรวจจริงอาจต้องฝานผิวชั้นบนโดยแพทย์

ความต่างที่สำคัญที่สุดคือ ตาปลาจะกลับมาถ้าไม่แก้ที่รองเท้า ส่วนหูดจะลามถ้าไม่รักษา

ติดต่ออย่างไร

• สัมผัสโดยตรง กับหูดของคนอื่น
• พื้นผิวที่ใช้ร่วมกัน โดยเฉพาะเมื่อผิวหนังเปียกชื้นหรือมีรอยถลอก เช่น พื้นห้องน้ำรวม ขอบสระว่ายน้ำ ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า
• ลามบนตัวเอง จากการแกะ เกา แคะ หรือกัดเล็บ — นี่เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการมี หูดหลายตุ่ม

หูดที่อวัยวะเพศและทวารหนักเกิดจาก HPV เช่นกันแต่เป็นคนละสายพันธุ์และมีแนวทางดูแลของตัวเอง ดูที่ หูดที่ทวาร

การรักษา

หูดหายเองได้ในหลายราย เมื่อภูมิคุ้มกันกำจัดเชื้อไปเอง แต่อาจใช้เวลาเป็นเดือนถึงเป็นปี และระหว่างนั้นก็แพร่ไปที่อื่นได้ การรักษาจึงช่วยให้จบเร็วขึ้นและลดการลุกลาม

• ยาทาลอกขุย ค่อยๆ ลอกชั้นผิวที่ติดเชื้อออก ต้องทาต่อเนื่องหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน และแช่น้ำอุ่นกับตะไบผิวแข็งออกก่อนทาจะได้ผลดีกว่า
• การขูดหรือตัดออก ใช้กับหูดขนาดใหญ่หรือที่ดื้อต่อวิธีอื่น

ข้อควรระวังเรื่องยาที่ซื้อเองได้ — ห้ามใช้กับใบหน้า อวัยวะเพศ และทวารหนัก และ ผู้ป่วยเบาหวานหรือผู้ที่มีปัญหาการไหลเวียนเลือดที่เท้าไม่ควรใช้เอง เพราะเสี่ยงเกิดแผล ที่หายยาก ควรให้แพทย์ดูแล

เรื่องการกลับเป็นซ้ำ

หูดมีโอกาสกลับมาได้ เพราะการรักษากำจัด ตัวหูดที่มองเห็น แต่เชื้ออาจยังอยู่ในผิวหนัง รอบๆ ที่ยังไม่แสดงอาการ

การต้องทำซ้ำหลายครั้งจึงเป็นเรื่องปกติของโรคนี้ ไม่ใช่ความล้มเหลวของการรักษา

ป้องกันการลุกลาม

• ไม่แกะ ไม่เกา ไม่แคะ — สำคัญที่สุด
• ไม่ใช้กรรไกรตัดเล็บหรือตะไบร่วมกับหูด แล้วไปใช้กับส่วนอื่น
• ใส่รองเท้าแตะในห้องน้ำรวมและขอบสระ
• ปิดหูดไว้เมื่ออยู่ในที่สาธารณะ
• เช็ดเท้าให้แห้ง ไม่ปล่อยให้อับชื้น

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

• เป็นเบาหวาน หรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือดที่เท้า — ไม่ควรรักษาเอง
• ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือกินยากดภูมิ
• หูดอยู่ที่ ใบหน้า อวัยวะเพศ หรือทวารหนัก
• เจ็บมากจนเดินลำบาก
• ตุ่ม โตเร็ว มีเลือดออกเอง เปลี่ยนสี หรือมีแผลที่ไม่หาย — ต้องแยกจากรอยโรคอื่น
• รักษาเองมาหลายเดือนแล้วไม่ดีขึ้น หรือเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ

หูดเป็นโรคที่รักษาง่ายกว่ามากตอนที่ยังมีไม่กี่ตุ่ม การมาแต่เนิ่นๆ ช่วยให้ไม่ต้องตามเก็บ ทีละตุ่มอยู่เป็นปี