อาการริดสีดวง และวิธีสังเกตตัวเอง

เลือดออกหลังถ่าย มีติ่งยื่นออกมา คันรอบทวาร — อาการแบบไหนคือริดสีดวง แบบไหนอาจเป็นโรคอื่น และวิธีสังเกตตัวเองก่อนมาพบแพทย์

คนส่วนใหญ่รู้ตัวว่าเป็นริดสีดวงจาก เลือดที่เห็นบนกระดาษชำระ เป็นอันดับแรก แต่บางอาการของ ริดสีดวงคล้ายกับแผลปริขอบทวารหรือฝีรอบทวารมาก จนแยกด้วยตาเองไม่ได้เสมอไป

อาการที่พบบ่อย

1. เลือดออกหลังถ่าย

เป็นอาการเด่นที่สุดของริดสีดวงภายใน ลักษณะที่บอกได้ค่อนข้างชัดคือ

• เลือด สีแดงสด ไม่ใช่สีดำหรือคล้ำ
• ออกตอนหรือหลังถ่าย แล้วหยุดเอง
• ไม่เจ็บ — นี่คือจุดที่แยกจากแผลปริขอบทวาร ซึ่งจะเจ็บแสบมากเวลาถ่าย
• เลือดเคลือบอยู่ด้านนอกก้อนอุจจาระ ไม่ปนเนื้อเดียวกัน

2. ก้อนหรือติ่งยื่นออกมา

สังเกตว่ายื่นออกมาตอนไหนและกลับเข้าไปอย่างไร เพราะนี่คือสิ่งที่ใช้บอกระยะของโรค — ยื่นแล้ว หดกลับเอง, ต้องใช้มือดัน, หรือดันกลับไม่ได้เลย อ่านต่อได้ที่ ระยะ (เกรด) ของริดสีดวง

3. คัน แสบ อับชื้น

เกิดจากติ่งเนื้อหรือหัวริดสีดวงที่ยื่นออกมาทำให้ทำความสะอาดได้ไม่หมด และมีน้ำเมือกซึม มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเชื้อราหรือแพ้สบู่

4. ปวดเฉียบพลันและคลำได้ก้อนแข็ง

ถ้าอยู่ๆ ปวดขึ้นมามากภายในหนึ่งถึงสองวัน และคลำได้ก้อนแข็งสีคล้ำที่ขอบทวาร มักเป็น หัวริดสีดวงภายนอกที่มีลิ่มเลือดอุดตัน อาการนี้เจ็บมากในช่วง 2–3 วันแรกแล้วค่อยๆ ดีขึ้น ควรมาตรวจให้แน่ใจว่าไม่ใช่ฝีหรือแผลปริ และรับยาแก้ปวดที่เหมาะสม

อาการที่ “ไม่น่าใช่” ริดสีดวงอย่างเดียว

โรคบริเวณทวารหนักหลายอย่างมีอาการทับซ้อนกัน ให้สงสัยสาเหตุอื่นถ้า

• เจ็บแสบมากเวลาถ่าย เหมือนโดนบาด — มักเป็น แผลปริขอบทวาร (anal fissure)
• บวม แดง ร้อน มีไข้ กดเจ็บ — อาจเป็นฝีรอบทวาร ซึ่งต้องระบายหนอง ไม่ใช่ยาทา
• มีรูที่ผิวหนังใกล้ทวารและมีหนองซึมเป็นๆ หายๆ — อาจเป็น ฝีคัณฑสูตร
• เลือดสีดำคล้ำหรือปนกับอุจจาระ — เลือดมาจากทางเดินอาหารส่วนบน ต้องตรวจหาสาเหตุ

วิธีสังเกตตัวเองก่อนมาพบแพทย์

จดสั้นๆ ไว้สามอย่างนี้ จะช่วยให้การตรวจเร็วและแม่นขึ้น

1. เลือดออกมานานแค่ไหน และออกทุกครั้งที่ถ่ายหรือเป็นบางครั้ง
2. เจ็บหรือไม่เจ็บ ถ้าเจ็บ — เจ็บตอนถ่าย หรือเจ็บตลอดเวลา
3. มีก้อนยื่นออกมาหรือไม่ และดันกลับได้เองไหม

เมื่อไหร่ควรมาตรวจ

• เลือดออกครั้งแรก หรือออกมากจนเห็นเป็นสายในโถ
• ปวดรุนแรงจนนั่งหรือเดินลำบาก มีไข้ หรือมีหนอง
• ก้อนที่ยื่นออกมาดันกลับไม่ได้
• ถ่ายเปลี่ยนนิสัยไปนานเกิน 2–3 สัปดาห์ อุจจาระเล็กลง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

ถ้าอาการตรงกับริดสีดวงทั่วไป ไม่ต้องรีบร้อนตกใจ แต่การได้รับการตรวจสักครั้งจะทำให้แน่ใจว่า เลือดที่ออกมาจากริดสีดวงจริงๆ ไม่ใช่จากสาเหตุอื่น