มีก้อนที่รูทวาร คืออะไร อันตรายไหม และต้องเอาออกหรือไม่

คลำเจอก้อนที่รูทวารแต่ไม่รู้ว่าเป็นริดสีดวง ติ่งเนื้อ ฝี หรือหูด ดูลักษณะที่พอช่วยแยกเบื้องต้น วิธีดูแล และอาการที่ควรให้แพทย์ตรวจ

ก้อนที่รูทวารอาจเป็นได้ตั้งแต่ติ่งเนื้อธรรมดาที่ไม่ต้องรักษา ไปจนถึงก้อนอักเสบที่ควรพบแพทย์เร็ว ก้อนส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็งและไม่ใช่ทุกก้อนต้องเอาออก แต่การคลำหรือส่องกระจกดูเองยังบอกไม่ได้แน่ชัด ว่าเป็นอะไร เพราะหลายโรคมีหน้าตาคล้ายกัน

ก้อนที่รูทวารเป็นอะไรได้บ้าง

ริดสีดวง

ริดสีดวง อาจทำให้คลำได้ก้อนหลายแบบ ริดสีดวงภายในจะยื่นออกมาตอนเบ่งแล้วหดกลับเอง หรือบางรายต้องใช้นิ้วดันกลับ ส่วนริดสีดวงภายนอกอยู่ตรงขอบทวารและคลำได้ตลอด ถ้ามี ลิ่มเลือดอุดตัน ก้อนมักเกิดเร็ว แข็ง สีคล้ำ และเจ็บมากในช่วงแรก

ติ่งเนื้อที่ทวาร

ติ่งเนื้อที่ทวาร มักนิ่ม ผิวเรียบ สีเดียวกับผิวหนัง ไม่เจ็บ และขนาดคงที่ หลายคนรู้สึกรำคาญเพราะเช็ดทำความสะอาดยากหรือเกิดความอับชื้น ติ่งนี้อาจเหลือจากริดสีดวงภายนอก ที่เคยบวมแล้วยุบ หรือเกิดร่วมกับแผลปริขอบทวารเรื้อรัง ติ่งเนื้อที่ไม่รบกวนไม่จำเป็นต้องตัดออก

ฝีรอบทวาร

ฝีรอบทวาร มักเป็นก้อนที่ ปวดตุบ บวม แดง ร้อน และแย่ลงเรื่อยๆ บางคนมีไข้หรือหนองร่วมด้วย ฝีไม่ใช่สิวและไม่ควรบีบเอง เมื่อมีหนองขัง การกินยาอย่างเดียวมักไม่พอ แพทย์อาจต้องเปิดระบายหนอง

หูดที่ทวาร

หูดที่ทวาร มักเป็นตุ่มผิวขรุขระ อาจขึ้นหลายตุ่มรวมกันคล้ายหงอนไก่ และค่อยๆ เพิ่มจำนวน หูดเกิดจากเชื้อ HPV ติดต่อผ่านการสัมผัส จึงควรตรวจและรักษา ไม่ควรใช้ยากัดหูด สำหรับผิวหนังทั่วไปมาทาใกล้ทวารเอง

ฝีคัณฑสูตร

ถ้ามีรูหรือตุ่มเล็กข้างทวารที่มีหนองหรือน้ำเหลืองซึมเป็นๆ หายๆ อาจเป็น ฝีคัณฑสูตร ซึ่งเป็นทางเชื่อมจากภายในทวารมาถึงผิวหนัง มักเกิดตามหลังฝีรอบทวาร และไม่หายขาดด้วยยาฆ่าเชื้อเพียงอย่างเดียว

สังเกตแบบไหนช่วยแยกเบื้องต้น

ลักษณะที่สังเกตได้	สาเหตุที่เป็นไปได้
ยื่นตอนเบ่ง แล้วหดกลับหรือดันกลับได้	ริดสีดวงภายใน
เกิดเร็ว เป็นก้อนแข็งสีคล้ำ และเจ็บมาก	หัวริดสีดวงภายนอกอุดตัน
นิ่ม ผิวเรียบ ไม่เจ็บ และขนาดคงที่	ติ่งเนื้อที่ทวาร
ปวดตุบ บวมแดง ร้อน อาจมีไข้หรือหนอง	ฝีรอบทวาร
ผิวขรุขระ หลายตุ่ม และเพิ่มจำนวน	หูดที่ทวาร
มีรูเล็กและหนองซึมซ้ำที่เดิม	ฝีคัณฑสูตร

ตารางนี้ใช้ช่วยสังเกต ไม่ใช่ใช้วินิจฉัย ก้อนหนึ่งก้อนอาจมีลักษณะไม่ตรงตำรา และบางคนมีมากกว่าหนึ่งโรค พร้อมกัน โดยเฉพาะริดสีดวงร่วมกับติ่งเนื้อหรือแผลปริ

ตำแหน่งก็ช่วยได้เช่นกัน ก้อนที่อยู่ห่างจากปากทวารออกไปบนผิวหนังแก้มก้นหรือร่องก้น อาจเป็นก้อนที่ผิวหนังทั่วไป เช่น ซีสต์ใต้ผิวหนัง ซึ่งเกิดที่ไหนของร่างกาย ก็ได้ ไม่ใช่โรคของทวารหนักโดยตรง

ก้อนที่ไม่เจ็บและมีมานานต้องเอาออกไหม

ส่วนใหญ่ไม่ต้อง ถ้าก้อนนิ่ม ขนาดคงที่ ไม่เลือดออก และไม่รบกวนการใช้ชีวิต อาจเฝ้าดูได้ โดยเฉพาะติ่งเนื้อ เพราะการตัดจะทำให้เกิดแผลตรงบริเวณที่เจ็บเวลาถ่าย การเอาออกจึงควรมีเหตุผลชัดเจน เช่น ทำความสะอาดลำบากจนระคายเคืองซ้ำๆ ไม่ใช่ทำเพียงเพราะพบว่ามีก้อน

หากยังไม่แน่ใจว่าก้อนนั้นเป็นติ่งเนื้อจริง ควรให้แพทย์ตรวจก่อนเลือกเฝ้าดู

ดูแลตัวเองระหว่างรอตรวจ

• ล้างด้วยน้ำและซับให้แห้ง ไม่ถูหรือเช็ดซ้ำแรงๆ
• กินผัก ผลไม้ และอาหารกากใย และดื่มน้ำวันละ 1.5–2 ลิตร เพื่อให้อุจจาระนุ่ม
• ไม่นั่งถ่ายนานและไม่เบ่ง
• ไม่บีบ เจาะ ผูกด้าย หรือตัดก้อนเอง
• ไม่ทายากัดหูดหรือยาที่ไม่ทราบส่วนผสมบริเวณทวาร

การดูแลเหล่านี้ช่วยลดการระคายเคือง แต่ไม่ได้ทำให้ก้อนทุกชนิดหายไป ถ้าก้อนยังรบกวนหรือไม่แน่ใจว่า เกิดจากอะไร การตรวจจะช่วยเลือกการรักษาได้ตรงกว่าใช้ยาริดสีดวงลองไปเรื่อยๆ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรมาตรวจโดยเร็วถ้ามีอาการต่อไปนี้

• ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ ก้อนบวมแดง ร้อน มีไข้ หรือมีหนอง
• เลือดออกมาก เลือดไม่หยุด หน้ามืด หรือใจสั่น
• ก้อนแข็ง โตขึ้น เปลี่ยนสี หรือมีแผลที่ไม่หาย
• ก้อนยื่นค้างและดันกลับไม่ได้
• มีเลือดออกซ้ำร่วมกับอุจจาระเล็กลง การขับถ่ายเปลี่ยนไป หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

ถ้าก้อนนิ่ม ไม่เจ็บ และคงที่ ไม่จำเป็นต้องรีบฉุกเฉิน แต่หากเพิ่งพบก้อนเป็นครั้งแรกหรือรำคาญจน รบกวนการทำความสะอาด สามารถนัดมาตรวจได้ แพทย์มักเริ่มจากการดูภายนอก และตรวจเพิ่มเติมเท่าที่จำเป็น อ่านขั้นตอนได้ที่ ตรวจทวารหนัก เจ็บไหม ต้องเตรียมตัวอย่างไร

แต่ละโรคอาการทับซ้อนกันได้ อาการอย่างเดียวแยกโรคให้ขาดไม่ได้ ต้องอาศัยการตรวจร่างกายโดยแพทย์ จึงจะวินิจฉัยได้ตรงที่สุด ไม่แนะนำให้วินิจฉัยเองและซื้อยากินเอง เพราะแต่ละโรครักษาคนละแนวทาง ถ้าเข้าใจผิดแล้วรักษาไปตามความเชื่อเดิม อาการอาจไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงได้

อ่านภาพรวมและเปรียบเทียบโรคอื่นบริเวณนี้ได้ที่ โรคบริเวณทวารหนัก: แผลปริ ฝี ฝีคัณฑสูตร และติ่งเนื้อ